ਕੁੜੀਆਂ ਚਿੜੀਆਂ

ਹੱਸਦੀਆਂ ਵੱਸਦੀਆਂ ਰਹਿਣ
ਜੇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਡੇਕਾਂ, ਧਰੇਕਾਂ , ਨੰਨੀਆਂ ਛਾਮਾਂ ਕੁੜੀਆਂ ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ
ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਪਰਾਂਦੇ, ਪਟਿਆਲਾ ਸਲਵਾਰਾਂ, ਜੁੱਤੀਆਂ,
ਸੂਟਾਂ ਨਾਲਦੇ ਮੈਚਿੰਗ ਪਰਸ ਹੋਣ, ਝਾਂਜਰਾਂ, ਜੀਨਾਂ,
ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਕਲਾ 'ਚ ਰੱਖੀਂ ਦਾਤਿਆ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਫਟਦੇ ਸਟੋਵ, ਧਰਨਿਆਂ ਲਾਉਂਦੀਆਂ, ਪਾਣੀ ਦੀਆਂ ਬੁਛਾੜਾਂ
ਨਾ ਆਉਣ ਕਦੇ ਐਹੇ ਜੀਆਂ ਖਬਰਾਂ
ਤੀਆਂ, ਤ੍ਰਿੰਝਣ, ਗਿੱਧੇ , ਤੇ ਕਿੱਕਲੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣ
ਬੰਨ੍ਹਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਰੱਖੜੀਆਂ ਤੇ ਗੁੰਦ ਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਵਾਗਾਂ
ਵੇਖੀਂ ਕਿਤੇ ਮੱਲੋ ਮੱਲੀ ਖੇੜਿਆਂ ਨਾ ਨਾਂ ਤੋਰੀਂ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਾਤਿਆ
ਚੂਰੀਆਂ, ਬੇਲੇ, ਪਯਾਰ ਮੁਹੱਬਤ ਦੇ ਕਿੱਸੇ ਚਲਦੇ ਰਹਿਣ
ਤਾਂਹੀ ਉੱਠਣ ਗੇ ਨਮੇਂ ਵਾਰਸ਼ ਸ਼ਾਹ ਹੋਣੀਂ
ਵੇਖੀਂ ਹੋਸਟਲਾਂ, ਪੀ.ਜੀਆਂ ਕਰਕੇ ਨਿਰਮੋਹੀਆਂ ਨਾ ਹੋ ਜਾਣ ਕਿਤੇ
ਪਿਓ ਗਲ ਲੱਗਕੇ ਰੋਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਡੋਲੀ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ
ਪਾਉਂਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਧਾਰੀ ਬੰਨ੍ਹ ਸੁਰਮਾ
ਘੁਕਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਲੱਕ 'ਦਾਲੇ ਲੰਮੀਆਂ ਗੁੱਤਾਂ
ਬੱਡੀਆਂ ਕਾਰਾਂ, ਸੁਪਨੇ, ਮੁੰਦੀਆਂ, ਸਭ ਸ਼ੌਕ ਪੁਗਾਂਈ ਦਾਤਿਆ
ਮੈਲੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਤੋਂ ਬਚਾਈਂ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਸਾਫ ਸੁਥਰੀਆਂ ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾਗੋਂ ਉੱਡਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਚੁੰਨੀਆਂ
ਵੇਖੀਂ ਕਿਤੇ "ਲਾਲ ਬੱਤੀ" ਨਾਵਲ ਦੀਆਂ ਪਾਤਰਾਂ ਨਾ ਬਣਾਈਂ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਦੂਰ ਰੱਖੀਂ ਦੇਵਕੀ ਮੌਸੀਆਂ ਤੋਂ
ਦਿੱਲੀ ਦੀਆਂ ਜੇ ਬੀ ਰੋਡਾਂ ਦੀ ਵਾਅ ਨਾ ਲੱਗੇ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਕੱਲੀ ਰੋਟੀ ਖਾਤਰ ਸਟੇਜਾਂ ਤੇ ਨਾਂ ਚੜ੍ਹਾਈਂ ਏਹਨਾਂ ਨੂੰ
ਸਕੂਲ ਦੇ ਸੈਕਲ ਤੋਂ ਲੈ ਜ਼ਹਾਜ਼ਾਂ ਤਾਂਈ ਉੱਡਦੀਆਂ ਰਹਿਣ
ਰਾਗਟਾਂ ਅੰਗੂ ਚੜ੍ਹਦੀਆਂ ਰਹਿਣ ਸੁਨੀਤਾ ਵਿਲਿਅਮਜ਼ ਬਣਕੇ
ਲਾਲ ਰੀਬਨਾਂ ਤੋਂ ਲੈ ਲਾਲ ਸੰਦੂਰ ਨਾ ਸ਼ਿੰਗਾਰੀ ਰੱਖੀਂ ਸਿਰਾਂ ਨੂੰ
ਮੈਡਲਾਂ ਚੁੰਮਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਫੋਟੇ ਛਪੇ, ਨਕਾਬਪੋਸ਼ਾਂ ਦੀਆਂ ਨੀਂ
ਬਸ ਚੜ੍ਹਦੀਆ ਕਲਾ 'ਚ ਰੱਖੀਂ ਬਾਜ਼ਾਂ ਆਲਿਆ
ਤੇ ਆਸਾ ਦੀ ਵਾਰ 'ਚੋਂ ਪੜ੍ਹਕੇ ਉਦਾਹਰਨ ਦੇਂਦਾ ਰਹੇ ਪਾਠੀ ਸਿੰਘ
"ਸੋ ਕਿਉ ਮੰਦਾ ਆਖੀਐ, ਜਿਤੁ ਜੰਮਹਿ ਰਾਜਾਨੁ"....ਘੁੱਦਾ

ਖਬਰਾਂ ਸੁਣਾਂਈ ਪੁੱਤ ਨਿੱਕਿਆ

ਹਿੰਦੀ ਮੀਡੀਆ ਕਰਦਾ ਟਿੱਚਰਾਂ ਫੌਜਾ ਸਿੰਘ "ਬੁੱਢੇ ਚੋਬਰ" ਨੂੰ,
ਜੇ ਭਾਰ ਝੱਲਦੀਆਂ ਲੱਤਾਂ ਤਾਂ ਮਾੜਾ ਜਾ ਭੱਜਕੇ ਵੇਖੋ ਬਰੋਬਰ ਨੂੰ
ਮੁੱਦਤਾਂ ਤਾਂਈ ਜਿਉਦਾਂ ਰਹਿਣਾ ਨੌਂ ਸਦਾ ਦਾਰਾ ਸਿਹੁੰ ਭਲਵਾਨ ਦਾ
ਗੋਲਡ ਮੈਡਲ ਤੱਕ ਨੀਂ ਪੁੱਜਾ ਕੋਈ ਖਿਡਾਰੀ ਐਸ ਦੇਸ਼ ਮਹਾਨ ਦਾ
ਕਿਰਕਿਟ ਪੈਗੀ ਭਾਰੂ ਸੁਣਿਆ ਹਾਕੀ ਵੀ ਹੁਣ ਸਾਹ ਔਖੇ ਲੈਂਦੀ ਆ
ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਕੇ ਸੁਣਾਂਈ ਪੁੱਤ ਨਿੱਕਿਆ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਆ

ਪਹਿਲੇ ਸਫੇ ਤੇ ਬੱਡੀ ਸਾਰੀ ਲੱਗੀ ਫੋਟੂ ਤਾਇਆ ਅੰਨਾ ਹਜ਼ਾਰੇ ਦੀ
ਫੇਰ ਜੂਸ ਜਾ ਪੀ ਕੇ ਚੱਕ ਗੱਲ ਨਬੇੜਤੀ ਮਰਨ ਦੇ ਵਰਤਾਰੇ ਦੀ
ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਦੇ ਅਹੁਦੇ ਐਂਤਕੀ ਬੀਬੀ ਦੀ ਥੌਂ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਲਾ ਦਿੱਤਾ
ਨਿੱਤ ਠਾਹ ਠਾਹ ਬੰਬ ਧਮਾਕੇ ਥਾਂ ਥਾਂ ਚੱਕ ਮੁਲਖ ਹਿਲਾ ਦਿੱਤਾ
ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਨੂੰ ਲੱਗੀਆਂ ਅੱਗਾਂ ਮਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਰਕਾਰ ਗ੍ਰਾਟਾਂ ਦਿੰਦੀ ਆ
ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਕੇ ਸੁਣਾਂਈ ਪੁੱਤ ਨਿੱਕਿਆ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਆ

ਨਮਾਂ ਮੁੱਦਾ ਜਾ ਭਾਰੂ ਤਾਇਆ ਜੀਹਨੂੰ ਪਾਹੜੇ "ਰੈਗਿੰਗ" ਕਹਿੰਦੇ ਨੇ
ਵਿੱਚ ਹੋਸਟਲੀ ਵੱਡੇ ਮੁੰਡੇ ਨਿੱਕਿਆਂ ਦੀਆਂ ਨੀਕਰਾਂ ਲਾਹ ਲੈਂਦੇ ਨੇ
ਪਿਛੇ ਜੇ ਫਾਹਾ ਲੈ ਲਿਆ ਤਾਇਆ ਇੱਕ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲਾਂ ਦੇ ਜਵਾਕ ਨੇ
ਤਲਾਕੋ ਤਲਾਕੀ ਦੀਆਂ ਖਬਰਾਂ ਨਿੱਤ ਕਚੈਹਰੀ ਟੁੱਟ ਦੇ ਸਾਕ ਨੇ
ਭਾਈ ਭਾਈ ਦੀ ਖੜਕੇ ਏਹਨੂੰ ਕਹਿੰਦੇ ਹਵਾ ਪੱਛੋਂ ਦੀ ਵਹਿੰਦੀ ਆ
ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਕੇ ਸੁਣਾਂਈ ਪੁੱਤ ਨਿੱਕਿਆ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਆ

ਪੰਜ ਸਾਲਾ ਬੱਚੀ ਨਾ ਜਬਰ ਜਨਾਹ ਸੁਣੀਂ ਕਰੜਾ ਕਰਕੇ ਜੇਰੇ ਨੂੰ
ਮੈਡੀਕਲ ਸਟੋਰਾਂ ਤੇ ਕਹਿੰਦੇ ਬੜੀਆਂ ਰੌਣਕਾਂ ਰੋਜ਼ ਨਮੇਂ ਸਵੇਰੇ ਨੂੰ
ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗੂ ਖੇਤਪਾਲ ਤੇ ਲਾਲਾਂ ਆਲੇ ਬਾਬਿਆਂ ਦੀ ਚੜ੍ਹਾਈ ਆ
ਚੋਟੀ ਦੇ ਡਮਾਕੀ ਇੱਕ "ਨਿਰਮਲ ਬਾਬੇ" ਦੁਨੀਆਂ ਪਿੱਛੇ ਲਾਈ ਆ
ਡਾਕਟਰਾਂ ਅੰਗੂ ਫੂਨਾਂ ਤੇ ਜੰਤਾ ਬਾਬੇ ਤੋਂ ਅੰਪੂਆਇੰਟਮੈਂਟਾਂ ਲੈਂਦੀ ਆ
ਖਬਰਾਂ ਪੜ੍ਹਕੇ ਸੁਣਾਂਈ ਪੁੱਤ ਨਿੱਕਿਆ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਆ

ਤਾਇਆ ਵਿਚਾਲੇ ਪੜਦੇ ਜੇ ਨਾ ਛਾਪੀ ਫੋਟੋ ਕਿਸੇ ਜੱਟ ਨਿਰਾਸ਼ ਦੀ
ਮੂੰਹ 'ਚੋਂ ਨਿੱਕਲੀ ਝੱਗ ਤੇ ਕੋਲੇ ਪਈ ਆ ਇੱਕ ਗੋਲੀ ਸਲਫਾਸ ਦੀ
ਲਾਲ ਸਲਾਮ ਤੇ "ਭਾਕਿਯੂ" ਦੇ ਝੰਡੇ ਫੋਟੋ ਧਰਨੇ ਆਲੇ ਕਿਸਾਨਾਂ ਦੀ
ਤਾਇਆ 'ਖਾੜੇ ਅੰਗੂ ਹੁੰਦੀ ਬੁਕਿੰਗ ਅੱਜਕੱਲ੍ਹ ਧਰਮਕੀ ਦੀਵਾਨਾਂ ਦੀ
ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਦੀਆਂ ਸੜਦੀਆਂ ਬੀੜਾਂ ਦੀ ਖਬਰ ਆਉਂਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਆ
ਪੜ੍ਹਕੇ ਸੁਣਾਈਂ ਖਬਰਾਂ ਪੁੱਤ ਨਿੱਕਿਆ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਆ

ਲੈ ਜਾਂਦੀ ਆਰੀ ਸੁਣਲਾ ਤਾਇਆ ਹੁਣ ਖਬਰਾਂ ਫਿਲਮੀਂ ਸੰਸਾਰ ਦੀਆਂ
ਕੈਮਰਾ ਨੇੜੇ ਲਾਕੇ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਅਗਲੇ ਜਾਣਕੇ ਛਾਤੀਆਂ ਨਾਰ ਦੀਆਂ
ਪਹਿਲਾਂ ਅੰਗੂ "ਜੱਟ" ਸ਼ਬਦ ਦੀ ਫਿਲਮਾਂ ਇੱਚ ਹੁਣ ਫੇਰ ਚੜ੍ਹਾਈ ਆ
"ਜੱਟ ਜੁਲਟ" ਦਲਜੀਤ ਦੀ ਪਿੱਛੋਂ ਨਮੀਂ "ਕੈਰੀ ਜੱਟਾ" ਆਈ ਆ
ਜਨਰੇਸ਼ਨ ਗੈਪ ਜੇ ਕਰਕੇ "ਘੁੱਦਿਆ" ਸੋਚ ਬਦਲਦੀ ਰਹਿੰਦੀ ਆ
ਪੜ੍ਹਕੇ ਸੁਣਾਈਂ ਖਬਰਾਂ ਪੁੱਤ ਨਿੱਕਿਆ ਦੁਨੀਆਂ ਕੀ ਕਹਿੰਦੀ ਆ....ਘੁੱਦਾ

ਨਾਜ਼ਰ ਤੇ ਮਿੰਦੋ

ਸਕੂਲ ਦੇ ਬੋਹੜ ਦੁਆਲੇ ਬਣੇ ਥੜੇ ਕੋਲ ਜਮਾਤ ਲੱਗਦੀ
ਸਿਆਲਾਂ 'ਚ ਧੁੱਪੇ ਤੇ ਗਰਮੀਆਂ 'ਚ ਬੋਹੜ ਛਾਮੇਂ
ਤੜਕੇ ਈ ਜਮਾਤ 'ਚ ਝੋਲੇ 'ਚੋਂ ਬੋਰੀ ਕੱਢ ਨਾਜ਼ਰ ਨੇ ਬਹਿ ਜਾਣਾ
ਨਾਲ ਮਿੰਦੋ ਦੀ ਬੋਰੀ ਜੋਗੀ ਥਾਂ ਮਲੱਕ ਛੱਡਣੀ
ਇੱਕੋ ਦਵਾਤ 'ਚੋਂ ਪਿਸਟਨ ਜੇ ਆਲੇ ਪੈੱਨ ਭਰਨੇ
ਸਲੇਟ ਜੋਗੀ ਸਲੇਟੀ ਰੱਖ ਬਾਕੀ ਨਾਜ਼ਰ ਨੇ ਚੱਬ ਜਾਣੀ
ਮਿੰਦੋ ਨੇ ਫਿਕਰ ਕਰਨਾ ,"ਵੇ ਤੇਰੇ ਢਿੱਡ 'ਚ ਮਾਉਂ ਪੈਣਗੇ"
'ਕੱਠੇ ਮਟੀਆਂ ਤੇ ਲੱਸੀਆਂ ਪਾਉਣ ਜਾਂਦੇ
ਮਾਹਟਰਾਂ ਭੈਣਜੀਆਂ ਖਾਤਰ ਸਾਗ ਤੋੜਨ ਵੀ
ਮਿੰਦੋ ਦੀ ਢਿਆਨੀ ਦੀ ਮਨਸਾ
ਖਾਤਰ ਨਾਜ਼ਰ ਗਾਲੜ੍ਹਾਂ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਗੁੱਗੇ ਵੇਲੇ ਆਟੇ ਦੇ ਸੱਪ ਬਣਾ ਕਰੀਰ ਪੂਜਣ ਜਾਂਦੇ
ਕਿੱਕਰ ਦੇ ਮੁੱਢ ਨਾ ਜੋੜੇ ਲਾਹ
ਨਾਜ਼ਰ ਕਿੱਕਰਾਂ 'ਤੋਂ ਤੁੱਕੇ ਤੋੜਦਾ
ਖੱਬੀ ਅੱਖ ਮੀਚਕੇ ਇੱਕੋ ਰੋੜੇ ਨਾ ਬੇਰ ਸਿੱਟਦਾ
ਜਾਮਣਾਂ ਖਾ ਖਾ ਜਾਮਣੀ ਹੋਈ ਜੀਭ ਮਿੰਦੋ ਨੂੰ ਦਿਖਾਉਂਦਾ
ਨਮੇਂ ਕੈਦੇ ਤੇ ਨਾਜ਼ਰ ਮਿੰਦੋ ਤੋਂ ਨੌਂ ਲਿਖਾਉਦਾ
ਤੇ ਕਹਿੰਦਾ, "ਤੇਰੀ ਲਖਾਈ ਬਾਹਲੀ ਸੋਹਣੀ ਆ"
ਸੂਏ ਕੰਢੇ ਹਰੇ ਕਚਾਹ ਘਾਹ ਤੇ ਬੈਠਿਆਂ ਮਿੰਦੋ ਆਖਿਆ ਕਰੇ
" ਹੋਅਅ ਹਜ਼ਾਜ਼ 'ਚ ਉੱਡੂੰਗੀ ਮੈਂ"
ਸਮੇਂ ਦੇ ਬੋਝਲ ਪਹੀਏ ਘੁਕਦੇ ਰਹੇ
ਪੰਜਮੀਂ, ਸੱਤਮੀਂ, ਦਸਮੀਂ ਟੱਪੀ
ਨਾਜ਼ਰ ਦੇ ਦਾਹੜੀ ਨਾ ਆਈ
ਪਰ ਕਬੀਲਦਾਰੀਆਂ ਪਹਿਲੋਂ ਆ ਪਈਆਂ
ਮਿੰਦੋ ਬੱਦਲਾਂ ਇੱਚਦੀ ਹੋਕੇ ਜਾਂਦੇ ਹਜ਼ਾਜ਼ 'ਚ ਬਹਿਗੀ
ਨਾਜ਼ਰ ਸੈਕਲ ਦੇ ਚੱਕਿਆਂ ਤੇ ਲੀਰ ਮਾਰਦਾ ਰਿਹਾ
ਕਿੱਕਰਾਂ ਨੂੰ ਤੁੱਕੇ ਲੱਗਕੇ ਰਹੇ
ਹਨੇਰੀਆਂ ਨਾ ਪੀਲੇ ਫੁੱਲ ਝੜਦੇ ਰਹੇ
ਆਏ ਸਾਲ ਗੁੱਗੇ ਵੇਲੇ ਕਕੀਰਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਹੁੰਦੀ ਰਹੀ
ਦਸਮੀਂ ਦੇ ਦਿਨ ਮਟੀਆਂ ਤੇ ਲੱਸੀਆਂ ਪੈਂਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ
ਪਰ ਮਿੰਦੋ ਨਾ ਮੁੜੀ
ਦੋ ਦਹਾਕੀਂ ਮਿੰਦੋ ਦੇ ਆਉਣ ਦੀ ਕਨਸੋਅ ਮਿਲੀ
ਲੰਮੀ ਕਾਰ ਨੇ ਸੱਥ ਕੋਲ ਆ ਬਰੇਕਾਂ ਮਾਰੀਆਂ
ਸ਼ੀਸ਼ਾ ਡਾਊਨ ਹੋਇਆ
ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਵਾਲ, ਗੋਰਾ ਨਿਛੋਹ ਰੰਗ, ਲੰਮਾ ਕੋਟ
ਬੱਡੀਆਂ ਐਨਕਾਂ, ਰੂੰ ਦੇ ਫੰਬਿਆਂ ਅਰਗੇ ਹੱਥ
ਬੰਬਲਾਂ ਆਲ਼ੇ ਖੇਸ ਨਾ ਮੜਾਸਾ ਮਾਰ ਮੂੰਹ ਲਕੋ
ਨਾਜ਼ਰ ਹੋਰਾਂ ਨਾ ਨੇੜੇ ਜਾ ਖਲੋਤਾ
ਐਰਕੀਂ ਮਿੰਦੋ ਕਲਚਰ ਤੇ ਡਾਕੂਮੈਂਟਰੀ ਬਣਾਉਣ ਆਈ ਸੀ
ਗਾਲ੍ਹੜਾਂ, ਬੇਰੀਆਂ ,ਜਾਮਣਾਂ, ਕਰੀਰ, ਦਵਾਤਾਂ ,
ਨਾਜ਼ਰ ਦੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਅੱਗੋਂ ਘੁਕਣ ਲੱਗੀਆਂ
ਸੂਏ ਕਿਨਾਰੇ ਜਾ ਨਾਜ਼ਰ ਨੇ ਬੋਤਲ ਨੂੰ ਮੂੰਹ ਲਾਇਆ
ਤੇ ਇੱਕੋ ਸਾਹੇ ਪੀਕੇ ਕਹਿੰਦਾ
"ਨਾਂ ਮਿੰਦੋ ਹੁਣ ਨੀਂ ਮਾਊਂ ਪੈਂਦੇ ਮੇਰੇ ਢਿੱਡ 'ਚ"...ਘੁੱਦਾ

ਸਾਉਣ ਦੇ ਦਿਨ

ਤੀਜੇ ਘਰੇ ਬਣਦੇ ਜਰਦੇ ਆਲੇ ਚੌਲਾਂ ਦੀ
ਹਵਾ ਤੇ ਸਵਾਰ ਹੋਕੇ ਆਉਂਦੀ ਬਾਸ਼ਨਾ
ਪੂੜੇ ਬਣਾਉਣ ਖਾਤਰ ਪਿੱਪਲਾਂ ਦੇ ਪੱਤੇ ਤੋੜਦੇ ਜਵਾਕ
ਬਰਕੈਨ ਦੇ ਪੱਤਿਆਂ 'ਚੋਂ ਲਰਜ਼ਦੇ ਪਾਣੀ ਦੇ ਤੌਂਕੇ
ਕੜਾਹੀ 'ਚ ਛੱਡੇ ਗੁਲਗੁਲਿਆਂ ਦੀ "ਸ਼ ਸ਼ ਸ਼ " ਦੀ ਅਵਾਜ਼
ਕੜਾਹੀ 'ਚ ਪਾਣੀ ਦੇ ਛਿੱਟੇ ਮਾਰਕੇ ਚੈੱਕ ਕਰਨਾ
ਬੀ ਤੇਲ ਠੰਢਾ ਕਿ ਤੱਤਾ
ਗਿੱਟਿਆਂ 'ਤੋਂ ਉੱਚੀਆਂ ਟੰਗੀਆਂ ਵੀਆਂ ਸੁੱਥਣਾਂ
ਕਿੱਲਿਆਂ 'ਦਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਅੰਗੂ ਘੋਲ ਘਤੇਰੇ ਵਾਹੁੰਦੇ ਪਸ਼ੂ
ਕੋਈ ਟਾਂਮਾਂ ਟਾਮਾਂ ਦੀਹਦਾ ਵਰਾਂਡੇ ਦੀ ਬਾਲਿਆਂ ਆਲ਼ੀ ਛੱਤ
ਤੇ ਬੱਠਲਾਂ ਨਾ ਮਿੱਟੀ ਪਾਉਦਾਂ
ਕਿਸੇ ਦੇ ਸਿਰ 'ਤੇ ਰੱਖਿਆ ਵਾ ਭਿੱਜਣ ਦੇ ਡਰ ਤੋਂ
ਯੂਰੀਆ ਆਲ਼ੇ ਗੱਟੇ ਦਾ ਕੋਣ ਜਾ ਬਣਾਕੇ
ਛੱਪੜ ਬੰਨੀਓਂ ਆਉਦੇ ਬੌਲਦ ਅੰਗੂ ਬੰਨ ਜੀ ਆਲ਼ੇ ਡੱਡੂ
ਕੰਨ ਪਾੜਮੀਂ ਸੁਣਦੀ ਬੀਡਿਆਂ ਦੀ "ਚਿਰਰਰਰ ਚਿਰਰਰ"
ਕੋਈ ਕੋਸਦਾ ਪਿੰਡ ਦੇ ਮਿਸਤਰੀ ਨੂੰ
ਛੱਤ 'ਚੋਂ ਸਿੰਮਿਆ ਪਾਣੀ ਵੇਖਕੇ
ਝੁੱਗੇ ਲਾਹ ਕੇ ਪਿੱਤ ਮਾਰਦੇ "ਹੂਹੂੜੀੜੀ ਉਉਉਏੱ" ਕਰਕੇ
ਪਨਾਲਿਆਂ ਦੀ ਧਾਰ ਹੇਠ ਸਿਰ ਕਰਕੇ ਨੌਂਹਦੇ ਜਵਾਕ
ਸੱਥਾਂ 'ਚ ਹੁੰਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਬੀ ਰੋਹੀ
ਬੰਨੀਂ ਵੱਧ ਮੀਂਹ ਆ ਕਿ ਟੇਲਾਂ ਤੇ
ਹਰੇਕ ਦਾ ਏਹੀ ਸਵਾਲ ," ਬਈ ਕੈ ਉਂਗਲਾਂ ਮੀਂਹ ਹੋਉ ਆਹਾ"
ਸਕੂਲਾਂ ਤੋਂ ਨਿਆਣਿਆਂ ਨੂੰ ਲੈਕੇ ਆਉਂਦੇ ਫਿਕਰਮੰਦ ਜੇ ਮਾਪੇ
ਤੇ ਦੱਸਦੇ ਨੇ ," ਬੇਟਾ ਦਿਸ ਇਸ ਰੇਨੀ ਸੀਜ਼ਨ"
ਹੋਅਅ ਪਿੱਛੇ ਆਉਂਦੇ ਨੇ ਪੱਟਾਂ ਤਾਂਈ ਨੀਕਰਾਂ ਚੜ੍ਹਾਈ
ਮੰਗਮੇਂ ਸੈਕਲ ਦੇ ਘੱਟ ਫੂਕ ਆਲੇ ਟੈਰ ਦੀ ਟੂਪ ਮਸਲਦੇ
ਜਾਣਕੇ ਪਾਣੀ ਇੱਚ ਦੀ ਰੇਸਾਂ ਦੇ ਕੇ ਟੱਪਦੇ
ਬਸ ਏਹਨਾਂ ਦੇ ਮੂੰਹੋਂ ਨਿਕਲਦਾ
"ਰੱਬਾ ਰੱਬਾ ਮੀਂਹ ਵਰ੍ਹਾ ਸਾਡੇ ਕੋਠੀ ਦਾਣੇ ਪਾ"...ਘੁੱਦਾ

ਸਿਲੇਬਸ

ਗੱਗੂ ਕੱਟੇ ਤੇ ਮੋਤੀ ਕੁੱਤੇ ਆਲੀ ਕਹਾਣੀ ਪੜ੍ਹ ਦਸਮੀਂ ਤੱਕ ਓਪੜੀਦਾ
ਫੇਰ ਨੱਥੇ, ਜਗਨੇ ਤੇ ਦੀਨੇ ਆਲੇ ਨਾਵਲ ਨਾ ਗਾਟੀ ਪੈਂਦੀ ਆ
ਸ਼ਰਾਰਤਾਂ ਦਾ ਕੁੱਜਾਂ ਜਗਨਾ
ਮਾਪਿਆਂ ਦਾ ਫਿਕਰ ਕਰਨ ਆਲਾ ਜੁੰਮੇਆਰ ਜਾ ਪਾਤਰ ਨੱਥਾ
ਗਰਮ ਖਿਆਲੀ ਵਿਚਾਰਾਂ ਆਲਾ ਦੀਨਾ
ਫੇਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਰਾਮਰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਣ, ਕਾਰਕ, ਨਾਂਵ, ਪੜਨਾਂਵ
ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੀ ਕਿਤਾਬ 'ਚ ਪਾਏ ਵਏ
ਵਿੱਦਿਆ ਭੜਾਈ ਦੇ ਪੱਤੇ ਨਾਲੇ ਮੋਰ ਪੈਂਖੀ
ਵਰਬ ਦੀਆਂ ਫਾਰਮਾਂ, ਟੈਂਸਸ, ਸਿੰਗਲਰ ਪਲੂਰਰ
ਮੈਡਮ ਆਖਿਆ ਕਰੇ, ਡੱਲ, ਡੱਫਰ ਜਾਂ ਮਾਤਾ ਦਾ ਮਾਲ
ਪੁੱਠੇ ਹੱਥ ਨਾ ਨਲੀ ਪੂੰਝ ਫੇਰ ਡੈੱਸਕ ਤੇ ਬਹਿ ਜਿਆ ਕਰੀਏ
ਹਿੰਦੀ 'ਚ ਪੜ੍ਹਿਆ ਕਰੀਏ ਮੁਨਸ਼ੀ ਪ੍ਰੇਮ ਚੰਦ ਦੀ ਕਹਾਣੀ "ਗੋਦਾਮ"
ਸੁਨੀਤਾ ਮੈਡਮ ਦੇ ਸੈਂਸ ਦੇ ਪੀਰਡ ਦੀ ਚੌਥੀ ਘੈਂਟੀ
" ਪ੍ਰਯੋਗ ਦੁਆਰਾ ਸਿੱਧ ਕਰੋ ਕਿ ਆਕਸੀਜਨ ਅੱਗ ਦੇ ਜਲਣ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ"
ਮੋਮਬੱਤੀ ਬਾਲ ਕੇ ਉੱਤੇ ਗਲਾਸ ਮੂਧਾ ਮਾਰਿਆ ਕਰੀਏ,
ਮੋਮਬੱਤੀ ਬੰਦ , ਨਾਲੇ ਮੈਡਮ ਦਾ ਬੀ ਮੂੰਹ ਬੰਦ
"ਵਾਹ ਛੋਟੇ ਤੁਮ ਤੋ ਬਹੁਤ ਇੰਟੈਲੀਜੈਂਟ ਹੋ"
ਭੁੱਖਿਆਂਆਲੀ ਪਿੰਡ ਦਾ ਬਲਜਿੰਦਰ ਮਾਹਟਰ ਸਮਾਜਿਕ ਨੂੰ
ਧਰਤੀਆਂ, ਉਲਕਾ ਪਿੰਡ, ਲਾਵਾ, ਨੀਲ ਨਦੀਆਂ,
ਇਤਿਹਾਸ, ਭੂਗੋਲ, ਨਾਗਰਿਕ ਸ਼ਾਸ਼ਤਰ ਦਾ
ਸਮੂਹਿਕ ਬਲਾਤਕਾਰ ਇੱਕੋ ਪੀਰਡ 'ਚ
ਬਠਿੰਡੇ ਆਲੀ ਮਮਤਾ ਮੈਡਮ ਦਾ ਪੀਰਡ "ਮੈਥ" ਦੀ ਘੈਂਟੀ
BODMAS ਆਲਾ ਫਾਰਮੂਲ਼ਾ, ਸੈਨ , ਥੀਟੇ, ਐਕਸ ਵਾਈਆਂ,ਵਰਗਮੂਲ
ਮੈਡਮ ਦੇ ਬੁੱਲ੍ਹਾਂ 'ਚੋਂ ਨਿਕਲੇ ਚੰਦ ਸ਼ਬਦ "ਨਲੈਕ ਭਰਤੀ ਕੀਤੇ ਆ ਕਲਾਸ 'ਚ"
ਸੇਠਾਂ ਦੀ ਕੁੜੀ ਮੈਡਮ ਪੜ੍ਹਾਇਆ ਕਰੇ ਚੋਣਵਾਂ ਵਿਸ਼ਾ "ਖੇਤੀਬਾੜੀ"
ਤੰਗਲੀ, ਕਹੀ, ਸਰਪੇਅ, ਯੂਰੀਆ, ਗੰਡੋਏ, ਦੀਨ ਬੰਧੂ ਗੋਬਰ ਗੈਸ ਪਲਾਟ
ਮੈਡਮ ਆਖਿਆ ਕਰੇ,
"ਥੋਨੂੰ ਕੀ ਪੜਾਮਾਂ, ਮੈਥੋਂ ਵੱਧ ਤਾਂ ਥੋਨੂੰ ਆਉਂਦਾ"
ਸੱਚਿਓਂ ਸਕੂਲ਼ 'ਚੋਂ ਐਂ ਨਿਕਲਿਆ ਕਰੀਏ
ਜਿਮੇਂ ਮੈਡਮ ਨੂੰ ਪੜ੍ਹਾ ਕੇ ਆਏ ਹੁੰਨੇ ਆਂ...ਘੁੱਦਾ

ਦਾਹੜੀ ਦੇ ਉਲਝੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ

ਜਦੋਂ ਕੰਘਾ ਨਾ ਕਦੇ ਨਸੀਬ ਹੋਇਆ ਦਾਹੜੀ ਦੇ ਉਲਝੇ ਵਾਲਾਂ ਨੂੰ
ਢੂਈ ਕਰਲੀ ਕੁੱਬੀ ਚੱਕ ਕਹੀ ਮੋਘੇ ਤਾਂਈ ਰਹੇ ਸਮਾਰਦੇ ਖਾਲਾਂ ਨੂੰ
ਜਦੋਂ ਆਹਣ ਸਮੇਟ ਗਿਆ ਫਸਲਾਂ ਤੇ ਘੁਣ ਲੱਗ ਗਿਆ ਬਾਗਾਂ ਨੂੰ
ਦੁੱਧ ਦੀ ਕਿੱਲਤ ਓਤੋਂ ਗੱਭਣ ਮਹਿੰ ਤੂਅ ਗਈ ਮਾੜੇ ਭਾਗਾਂ ਨੂੰ
ਲਿਮਟ ਬੈਂਕ ਦੀ ਸਿਰ ਟੁੱਟਗੀ ਤਸੀਲੋਂ ਆਡਰ ਆਗੇ ਕੁਰਕੀ ਦੇ
ਤੇਜਾ ਤੋਰੀ ਅੰਗੂ ਬੋਹੜ ਨਾ ਲਮਕੇ ਭੋਗ ਪਾਤੇ ਬਾਣੀ ਧੁਰਕੀ ਦੇ

ਫੇਫੜਿਆਂ ਤੱਕ ਪੁੱਜਕੇ ਦਮਾ ਬਣਗੀ ਧੂੜ ਖੇਤ ਦਿਆਂ ਰਾਹਾਂ ਦੀ
ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਬਾਬਾ ਕੈਂਹਦਾ ਫਲਾਣਾ ਪੂੰਜੀ ਭੋਗ ਗਿਆ ਸਾਹਾਂ ਦੀ
ਦਾਜ ਕੁੜੀ ਦਾ ਬਣਾਉਣ ਖਾਤਰ ਚੱਕ ਟਾਹਲੀ ਵੱਢਤੀ ਦਾਦੇ ਦੀ
ਪੈਲੀ ਦੋ ਕਨਾਲਾਂ ਬੈ ਕਰਤੀ ਗੱਲ ਨਾਂ ਨਿੱਕਿਆ ਨੇਕ ਇਰਾਦੇ ਦੀ
ਚਿੱਟੇ ਪਾਲੇ ਲੀੜੇ ਤੇ ਕੰਨੀਂ ਪਾਲੀਆਂ ਮੁੰਦਰਾਂ ਵਾਂਗ ਨਚਾਰਾਂ ਦੇ
ਪੈਰ ਤੇ ਮਿੱਟੀ ਨਾ ਪੈਣ ਦੇਂਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਬੋਲਟ ਘੁੰਮਦੇ ਯਾਰਾਂ ਦੇ

ਵੰਡ ਸਵਾ ਰੁਪਏ ਦੀ ਸ਼ੱਕਰ ਬੁੜ੍ਹੇ ਸਿਰ ਮਿੱਧਦੇ ਰਹਿਗੇ ਨਾਗਾਂ ਦੇ
ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਮਾਲੀਆਂ ਕਾਟੋ ਹੋਰੀਂ ਪਟਵਾਰੀ ਬਣ ਗਏ ਉੱਜੜੇ ਬਾਗਾਂ ਦੇ
ਚੱਕਲੇ ਫੀਤੇ ਪਟਵਾਰੀਆਂ ਛੱਡ ਗੱਲ ਨਬੇੜਤੀਂ ਜ਼ਰੀਬਾਂ ਦੀ
ਚੱਕ ਸ਼ਾਮਲਾਟ ਵਿੱਚ ਪਾਤੀ ਚੱਕਕੇ, ਸੀ ਥਾਂ ਘਰੂ ਗਰੀਬਾਂ ਦੀ
ਵੀਹ ਮਰਲਿਆਂ ਦੀ ਇੱਕ ਕਨਾਲ ਤੇ ਕਿੱਲਾ ਅੱਠ ਕਨਾਲਾਂ ਦਾ
ਛੱਤੀ ਤੇ ਚਾਲੀ ਕਰਮਾਂ ਦੀ ਬਾਹੀ ਹੋਰ ਰੌਲਾ ਨਹੀਂ ਖਾਲਾਂ ਦਾ

ਕਣਕ, ਝੋਨਾ ਤੇ ਨਰਮਾ ਜਾਂ ਬਸ ਧਰਨੇ ਚੌਕਾਂ ਵਿੱਚ ਲਾਉਣੇ ਨੂੰ
ਜਾਂ ਜੂਨ ਕਿਰਸਾਨ ਦੀ ਬਣੀ ਆ ਬਈ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਅੰਨ ਖਵਾਉਣੇ ਨੂੰ
ਜੰਮਦੇ ਨੂੰ ਦੇ ਕੇ ਗੁੜ ਦੀ ਗੁੜ੍ਹਤੀ ਫਿਰ ਤੇਰ੍ਹੀਂ ਸਾਲੀਂ ਹਾਲੀ ਕਢਦੇ ਨੇ
ਕੋਨਮੈਂਟ ਤੋਂ ਡਰਦੇ ਗੌਲਮੈਂਟੀ ਸਕੂਲ 'ਚ ਮਸਾਂ ਦਸਮੀਂ ਈ ਕਰਦੇ ਨੇ
ਜਵਾਕਾਂ ਮੂੰਹੋ ਦੁੱਧ ਖੋਹਕੇ ਦੋਧੀ ਨੂੰ ਪਾ ਆਪ ਫੇਰ ਸੁੱਕੀ ਖਾਂਦੇ ਨੇ
ਓਦੋਂ ਈ ਫਿਕਰ ਮੁੱਕਦੇ "ਘੁੱਦਿਆ" ਜਦੋਂ ਫੁੱਲ ਕੀਰਤਪੁਰ ਜਾਂਦੇ ਨੇ

ਬਹਿ ਕਿੱਕਰ ਦੀ ਛਾਮੇਂ ਜਦੋਂ ਪੋਣਾ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਦੁਪੈਹਰ ਦੀ ਰੋਟੀ ਦਾ
ਦੋ ਫੁਲਕੇ ਉੱਤੇ ਅੰਬ ਦੀ ਫਾੜੀ ਬਸ ਸਿਆਪਾ ਕਿਸਮਤ ਖੋਟੀ ਦਾ
ਤਸੀਲ,ਕਚੈਹਰੀ,ਵਕੀਲ ਤੇ ਬਾਕੀ ਕਈ ਲਾਤੇ ਦੁੱਖ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਨੇ
ਕੌਡੀ ਦੇ ਰੇਡਰ ਨੂੰ ਲਾਲਿਆ ਡਾਹਢਾ ਜੱਫਾ ਹਾਏ ਕਬੀਲਦਾਰੀਆਂ ਨੇ
ਦਾਤੀ ਪੱਲੀ ਰਹਿਗੀ ਪੱਲੇ ਜਾਂ ਵੱਢਣ ਨੂੰ ਰਹਿਗੇ ਟੱਕ ਜਵਾਰਾਂ ਦੇ
ਸਾਥੋਂ ਚੰਗੇ ਕਸਾਬ ਹੋਰੀਂ ਵੀ ਬਣਗੇ ਸਕੇ ਜਵਾਈ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ....ਘੁੱਦਾ

ਸਮ ਪੀਪਲ ਕੈਨ ਨੇਵਰ ਚੇਂਜ

ਕਿਸੇ ਇੰਜਨੀਅਰਿੰਗ ਕਾਲਜ ਤੇ ਏ.ਸੀ ਕੈਂਪਸ 'ਚ ਬੈਠੀ ਹੋਣੀ
ਠੋਡੀ ਦਾ ਭਾਰ ਖੱਬੇ ਹੱਥ ਦੀ ਹਥੇਲੀ ਤੇ ਰੱਖਕੇ
ਲੈਪੀ ਤੇ ਵਾਈ ਫਾਈ ਚਲਦਾ ਹੋਣਾ
ਵੀਣੀ ਤੇ ਲਿਖੇ ਮੇਰੇ ਨੌਂ ਤੇ ਕਾਟੀ
ਮਾਰਕੇ ਕਿਸੇ ਦਾ ਬਰੈੱਸਲੇਟ ਪਾਇਆ ਹੋਣਾ
ਚਿੜੀ ਉੱਡ ਕਾਂ ਉੱਡ ਦੀ ਥੌਂ ਤੇ ਹੋਰ ਖੇਡਾਂ ਹੋਣਗੀਆਂ
ਪੀਚੋ ਬੱਕਰੀ ਦੀ ਥਾਂ ਬਡਮਿੰਟਨ ਖੇਡਦੀ ਹੋਣੀ
ਹੁਣ ਨਮੀਂ ਕਿਤਾਬ ਖੋਲ੍ਹਕੇ ਵਧੇ
ਜੇ ਵਰਕੇ ਨੂੰ ਲੱਕੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦੀ ਹੋਣੀ
ਭੁੱਲਗੀ ਹੋਣੀ ਮਿੱਟੀ ਤੇ ਛਿੜਕੇ ਪਾਣੀ ਦੀ ਖੁਸ਼ਬੂ
ਗਿਫਟ ਪੈਕਿੰਗ ਦੇ ਕੰਮ ਆਉਂਦੇ
ਹੋਣਗੇ ਗੁੱਤਾਂ ਆਲ਼ੇ ਲਾਲ ਰੀਬਨ
ਮੈਂਹਗੀ ਕਾਰ ਡ੍ਰਾਈਵ ਕਰਦੀ ਭੁੱਲਗੀ ਹੋਣੀ
ਸੈਕਲ ਦੀ ਕੈਂਚੀ ਸਿਖਾਉਣ ਆਲ਼ੇ ਨੂੰ
ਬੱਡੇ ਮਾਲਾਂ 'ਚ ਸ਼ੌਪਿੰਗ ਕਰਦੀ ਰੇਟ ਦੇਖਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਣੀ ਆ
"ਵਾਓਓਓ......ਓਨਲੀ ਨਾਈਨਟੀਨ ਹੰਡਰਡ"
ਅੱਡੇ ਤੇ ਲਿਖੀ ਸਪ੍ਰੇਅ ਦੀ ਮਸ਼ਹੂਰੀ ਨੀਂ ਪੜ੍ਹਨੋ ਹਟੇ ਅਸੀਂ
" ਲੀਡਰ, ਗੁੱਲੀ ਡੰਡਾ ਗੁੱਲ, ਝਾੜ ਪੂਰਾ ਫੁੱਲ"
ਯੱਗਾਂ ਤੇ ਰੰਗ ਬਰੰਗੇ ਚੌਲ ਖਾਣ ਦੀ ਆਦਤ ਸਾਡੀ
ਛਬੀਲਾਂ ਦਾ ਮਿੱਠਾ ਪਾਣੀ ਪੀ ਪੀ ਅਫਰੇਵਾਂ ਕਰਾਉਣ ਦੀ
ਦਸਮੀਂ ਦੇ ਦਿਨ ਮਟੀ ਤੇ ਲੱਸੀ ਪਾਉਣਾ
ਟਰੈਲੀਆਂ ਦੇ ਡਾਲਿਆਂ ਪਿੱਛੇ ਲਮਕਣ ਦੀ ਆਦਤ
ਮੀਂਹ ਝੜੀ 'ਚ ਯੂਰੀਆ ਦੇ ਗੱਟੇ ਦੀ ਛੱਤਰੀ ਬਣਾਉਣੀ
ਮੁੱਠੀ 'ਚੋਂ ਰੇਤਾ ਕੇਰ ਕੇ ਹਵਾ ਦਾ ਰੁੱਖ ਵੇਖਣਾ
ਬਹੁਕਰ ਦੀਆਂ ਤੀਲਾਂ ਪਾ ਮੋਮੀਜਾਮੇ ਦਾ ਪਤੰਗ ਬਣਾਉਣਾ
ਮਾਤਾ ਤੋਂ ਚੋਰਿਓਂ ਮਸ਼ੀਨ 'ਚੋਂ ਰੀਲਾਂ ਚਾਕੇ ਪਤੰਗ ਚੜ੍ਹਾਉਣਾ
ਕਦੇ ਕਦਾਈਂ ਫੇਹਬੁੱਕ ਤੇ ਫੋਟਮਾਂ ਵੇਖਕੇ ਕਹਿੰਦੀ ਹੋਣੀ ਆ
"ਸਮ ਪੀਪਲ ਕੈਨ ਨੇਵਰ ਚੇਂਜ"..ਘੁੱਦਾ