ਸਾਂਭਕੇ ਪੰਜਾਬ ਰੱਖਿਓ---ਦੂਜਾ

ਪੀਚੋ, ਪਿੱਲ ਚੋਟ, ਸ਼ੱਕਰਭੁੱਜੀ ਖੇਡ ਦੱਸਿਓ
ਧੌਲ, ਜੱਫਾ, ਕੈਂਚੀ ਪੈਂਦੀ ਰੇਡ ਦੱਸਿਓ
ਗੱਫਾ, ਬੁੱਕ, ਮੁੱਠ ਨਾਲੇ ਓਕ ਦੱਸਿਓ
ਪੱਠ, ਲੇਲਾ, ਬਲੂੰਗੜਾ ਤੇ ਬੋਕ ਦੱਸਿਓ
ਵਿੱਘੇ, ਮਰੱਬੇ, ਕਿੱਲੇ ਦਾ ਹਸਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ ਸਾਂਭਕੇ ਪੰਜਾਬ ਰੱਖਿਓ

ਕਿਲਕਾਰੀ, ਚੀਕ, ਦਹਾੜ ਤੇ ਬੜ੍ਹਕ ਦੱਸਿਓ
ਚੋਜ, ਅਣਖ, ਨਖਰਾ , ਮੜ੍ਹਕ ਦੱਸਿਓ
ਪੀਹਲਾਂ, ਤੂਤੀਆਂ , ਨਮੋਲੀਆਂ ,ਬੇਰ ਦੱਸਿਓ
ਪਸੇਰੀ , ਅੱਧ ਪਾ, ਪਾਈਆ ਨਾਲੇ ਸੇਰ ਦੱਸਿਓ
ਲਗਾਮ, ਕਾਠੀ ਪੈਰਾਂ 'ਚ ਰਕਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ ਸਾਂਭਕੇ .............

ਲੱਠਾ, ਛੱਬੀ, ਖੱਦਰ ਤੇ ਮਲਮਲ ਦੱਸਿਓ
ਪਰ , ਪਰਸੋਂ ,ਭਲਕ ਤੇ ਕੱਲ੍ਹ ਦੱਸਿਓ
ਪੰਜਾ, ਜੈਤੋ, ਨਨਕਾਣਾ, ਨੀਲਾ ਤਾਰਾ ਦੱਸਿਓ
ਤਵੀ, ਚਰਖੜੀ, ਦੇਗ ਦਾ ਨਜ਼ਾਰਾ ਦੱਸਿਓ
ਚੇਤੇ ਫੂਲਾ, ਨਲੂਆ, ਕਪੂਰ ਨਵਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ ...............

ਜੰਡ, ਵਣ, ਸ਼ਰੀਹ ਤੇ ਸਾਗਵਾਨ ਦੱਸਿਓ
ਲੋਕ ਤੱਥ, ਮੁਹਾਵਰੇ , ਅਖੌਤਾਂ ਅਖਾਣ ਦੱਸਿਓ
ਸਾਹਲ, ਗੁਨੀਆਂ, ਰੰਦਾ, ਕਰੰਡੀ, ਤੇਸੀ ਦੱਸਿਓ
ਭੂਰਾ, ਕੰਬਲ , ਲੋਈ ਨਾਲੇ ਖੇਸੀ ਦੱਸਿਓ
ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਵੀਰ, ਭਾਜੀ ਤੇ ਜਨਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ ...................

ਪੂਰਨ, ਘਨ੍ਹਈਆ, ਜੈਤਾ, ਬੁੱਧੂ ਸ਼ਾਹ ਦੱਸਿਓ
ਬੀਹੀ, ਗਲੀ, ਡੰਡੀ , ਕੱਚਾ ਰਾਹ ਦੱਸਿਓ
ਪੋਠੋਹਾਰ, ਮਾਝਾ, ਮਾਲਵਾ , ਦੁਆਬਾ ਦੱਸਿਓ
ਸੁਨਾਮ, ਖੜਕੜ ਕਲਾਂ ਤੇ ਸਰਾਭਾ ਦੱਸਿਓ
"ਘੁੱਦੇ" ਡੇਰੇ, ਸਾਧ, ਬਾਬੇ ਬੇਨਕਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ ਸਾਂਭਕੇ ਪੰਜਾਬ ਰੱਖਿਓ

ਪੀਲੂ, ਵਾਰਸ, ਹਾਸ਼ਮ ਤੇ ਕਾਦਰਯਾਰ ਦੱਸਿਓ
ਲਾਲ, ਤੇਜੇ, ਗੰਗੂ, ਕਿਰਪਾਲ ਜਹੇ ਗੱਦਾਰ ਦੱਸਿਓ
ਪਟਨਾ, ਚਮਕੌਰ, ਸਰਹੰਦ, ਮਾਛੀਵਾੜਾ ਦੱਸਿਓ
ਛਿੰਝ, ਕੁਸ਼ਤੀ, ਬਾਜ਼ੀ ਤੇ ਅਖਾੜਾ ਦੱਸਿਓ
ਸਭਰਾਓ, ਮੁੱਦਕੀ, ਚੇਤੇ ਖਿਦਰਾਣਾ ਢਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ ਸਾਂਭ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਰੱਖਿਓ

ਹਸਾਉਣੀ, ਕਹਾਣੀ, ਸਾਖੀ ਜਾਂ ਬਾਤ ਦੱਸਿਓ
ਤ੍ਰਿਕਾਲਾਂ, ਲੌਹਢਾ, ਮੂੰਹ ਨੇਹਰਾ, ਪ੍ਰਭਾਤ ਦੱਸਿਓ
ਕਹੀ, ਰੰਬੀ, ਤੰਗਲੀ, ਜਿੰਦਰਾ, ਸਲੰਘ ਦੱਸਿਓ
ਪੀੜ੍ਹੀ , ਮੰਜਾ, ਮੂਹੜਾ ਤੇ ਪਲੰਘ ਦੱਸਿਓ
ਸਾਂਭ ਚੂਰੀ, ਤੀਰ ,ਘੜਾ ,ਪੱਟ ਦਾ ਕਬਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ ....................

ਦਾਦੇ, ਨਾਨਕੇ, ਪਤੀਅਸ , ਪਤਿਓਅਰੇ ਦੱਸਿਓ
ਕੁੜਮ, ਸ਼ਰੀਕੇ, ਪੇਕੇ , ਸਹੁਰੇ ਦੱਸਿਓ
ਦੰਦਾਸਾ, ਨੱਥ, ਸੁਰਮਾ ਤੇ ਮੱਥੇ ਲਟ ਦੱਸਿਓ
ਭਾਠ, ਡੰਗੋਤਰੇ, ਮਰਾਸੀ ਜਾਤ ਨੱਟ ਦੱਸਿਓ
ਛੰਭ, ਟੋਭਾ ਖੂਹ ਤੇ ਸਾਂਭ ਕੇ ਤਲਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ...................

ਠੱਕਾ, ਪੱਛੋਂ ਤੇ ਪੁਰੇ ਦੀ ਪੌਣ ਦੱਸਿਓ
ਦੁੱਲਾ, ਜੱਗਾ, ਜਿਓਣਾ ਸਨ ਕੌਣ ਦੱਸਿਓ
ਗਲੋਟਾ, ਛਿੱਕੂ, ਪੂਣੀ, ਖੱਡੀ ਤਾਣੀ ਦੱਸਿਓ
ਜਪੁ, ਰਹਿਰਾਸ, ਸੋਹਿਲਾ ਅਨੰਦ ਬਾਣੀ ਦੱਸਿਓ
ਲੇਹਾ, ਭੱਖੜਾ, ਸੂਲਾਂ ਸਾਂਭਕੇ ਗੁਲਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ ਸਾਂਭ .........

ਰੁੱਗ, ਥੱਬੀ, ਸੱਥਰੀ ਤੇ ਪੰਡ ਦੱਸਿਓ
ਨਖੱਤਾ, ਛੜਾ, ਦੁਹਾਜੂ ਨਾਲੇ ਰੰਡ ਦੱਸਿਓ
ਟੱਪੇ, ਸਿੱਠਣੀ , ਘੋੜੀਆਂ, ਸੁਹਾਗ ਦੱਸਿਓ
ਦੁਪੱਟਾ, ਚੁੰਨੀ, ਫੁਲਕਾਰੀਆਂ ਤੇ ਬਾਗ ਦੱਸਿਓ
ਢੱਡ,ਇਕਤਾਰਾ ਤੇ ਸਾਂਭਕੇ ਰਬਾਬ ਰੱਖਿਓ
ਆਉਂਦੀ ਪੀੜ੍ਹੀ ਜੋਗਾ ਸਾਂਭ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਰੱਖਿਓ......ਘੁੱਦਾ

ਟੀਚਰ ਬਨਾਮ ਸੀਰੀ

ਕਈ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਬਠਿੰਡੇ EGS ਟੀਚਰਾਂ ਨੇ ਧਰਨਾ ਲਾਇਆ ਬਾ ਸੀ। ਦਿਨ ਰਾਤ ਲਾਏ ਧਰਨੇ 'ਚ ਇੱਕ ਟੀਚਰ ਦੇ ਕੁੱਛੜ ਚੁੱਕੀ ਚੌਦਾਂ ਮਹੀਨੇਆਂ ਦੀ ਨਿਆਣੀ ਠੰਢ ਨਾ ਚਲ ਵਸੀ।
ਕਾਬਲੇ ਗੌਰ ਆ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਨੇ 2009 'ਚ ਏਹ ਟੀਚਰ ਹਟਾਕੇ ਘਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜਤੇ ਸੀਗੇ। ਹੁਣ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਤਕੜੀ ਹਮੈਤ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਟੀਚਰਾਂ ਦੀਆਂ ਮੰਗਾਂ ਮੰਨਲੀਆਂ ਨੇ। ਹੁਣ ਹਰਿੱਕ ਟੀਚਰ ਪੰਜ ਹਜ਼ਾਰ ਮਹੀਨਾ ਤਨਖਾਹ ਤੇ ਰੱਖ ਲਿਆ ਸਰਕਾਰ ਨੇ। ਏਸ ਹਸਾਬ ਨਾਲ ਸਾਲ ਦੀ ਤਨਖਾਹ ਬਾਰੋਂ ਪਾਂਜੀ ਸੱਠ ਹਜ਼ਾਰ ਬਣਦੀ ਆ। ਗੌਰ ਕਰਿਓ, ਇੱਕ ਅਨਪੜ੍ਹ ਸੀਰੀ ਕਿਸੇ ਜੱਟ ਨਾਲ ਸੱਠ ਪੈਂਹਟ ਹਜ਼ਾਰ 'ਚ ਲੱਗਦਾ ਨਾਏ ਤਿੰਨੇ ਟੈਮ ਰੋਟੀ ਅਗਲੇ ਘਰੋਂ ਖਾਂਦਾ। ਮਲਬ ਪੜ੍ਹੇ ਲਿਖੇ ਟੀਚਰਾਂ ਨਾਲੋਂ ਸੀਰੀ ਵੀ ਵੱਧ ਕਮਾ ਸਕਦਾ ਹੁਣ।
ਟਿੱਚਰਾਂ ਕਰਦੇ ਨੇ ਟੀਚਰਾਂ ਨਾਲ । ਟੈਡ ਸਰਫ ਨਾਲ ਧੋਤੇ ਲੀੜੇ ਪਾਕੇ ਮੰਤਰੀ ਨਿੱਤ ਅਖਬਾਰਾਂ ਤੇ ਪਿੱਛੇ ਮੂੰਹ ਕਰਕੇ ਫੋਟੋ ਖਿਚਾ ਛੱਡਦੇ ਨੇ। ਖੌਣੀ ਸੌਹਰੇ ਕੇਹੜੀ ਤਰੱਕੀ ਦੀਆਂ ਟਾਹਰਾਂ ਮਾਰਦੇ ਨੇ । । ਅਖੇ ਮਾਂ ਮਰਗੀ ਭੁੱਖ ਨਾ, ਪਿਓ ਮਰ ਗਿਆ ਦੁੱਖ ਨਾ, ਮੁੰਡੇ ਦਾ ਨਾਂ ਰਾਜਕੁਮਾਰ...ਆਹ ਹਾਲ ਆ ਏਹਨਾਂ ਦਾ....ਘੁੱਦਾ

ਰਾਤੀ ਖਾਕੇ ਸਾਗ ਨਾ ਰੋਟੀ

ਰਾਤੀ ਖਾਕੇ ਸਾਗ ਨਾ ਰੋਟੀ ਬਾਬਾ ਲੰਮੇ ਪੈ ਗਿਆ
ਤੜਕੇ ਜੇ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਏਹਤਾ ਸੁੱਤਾ ਈ ਰਹਿ ਗਿਆ
ਕਾਹਲੀ ਵਿੱਚ ਫੋਨ ਘੁਕਾਤੇ ਕੁੱਲ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰਾਂ ਨੂੰ
ਕੁੜਮ ਕਬੀਲਾ ਸਾਰਾ ਦੱਬੀ ਆਉਂਦਾ ਕਾਰਾਂ ਨੂੰ
ਭੰਨ ਬਰਫ ਚੁਫੇਰੇ ਲਾਤੀ ਮਰੇ ਵਏ ਪ੍ਰਾਣੀ ਨੂੰ
ਕੀੜੀ ਤੋਂ ਡਰਦਿਆਂ ਪਾਵੇਆਂ ਹੇਠ ਰੱਖਤਾ ਪਾਣੀ ਨੂੰ

ਵਿਛੀਆਂ ਪੱਲੀਆਂ ਆ ਲੋਕੀਂ ਸੱਥਰ ਤੇ ਬਹਿਗੇ ਨੇ
ਭਰਕੇ ਟਰੈਲੀ ਲੱਕੜਾਂ ਦੀ ਸਿਵੇ ਬੰਨੀਂ ਲੈਗੇ ਨੇ
ਵੈਣ ਕਲੇਜਾ ਚੀਰਣ ਕੇਹੜਾ ਵਰ੍ਹਾਵੇ ਧੀਆਂ ਨੂੰ
ਸਬਰ ਮੁੱਲ ਨਈਂ ਮਿਲਦਾ ਟੱਬਰ ਦਿਆਂ ਜੀਆਂ ਨੂੰ
ਜਾਂਦੀ ਵਾਰੀ ਨਹਾਉਣ ਕਰਾਤਾ ਸਕਿਆਂ ਭਾਈਆਂ ਨੇ
ਭੱਜੀਆਂ ਬਾਹਾਂ ਅੰਤ ਸਮੇਂ ਗਲ ਨੂੰ ਆਈਆਂ ਨੇ

ਚਹੁੰ ਜਣੇਆਂ ਅਰਥੀ ਚੁੱਕੀ ਪਿੱਛੇ ਲੋਕੀਂ ਬਾਹਲੇ ਨੇ
ਘੜੀ ਮੁੜੀ ਘੜੀਆਂ ਦੇਖਣ ਸਾਰੇ ਜਾਣ ਨੂੰ ਕਾਹਲੇ ਨੂੰ
ਬੰਦ ਮੁੱਠੀਆਂ ਨਾਲ ਜੰਮੇ ਹੱਥ ਖੋਲ੍ਹ ਕੇ ਤੁਰ ਜਾਣੇ
ਸਰਾਂ ਵਿੱਚ ਮੁਸਾਫਰ ਬੈਠੇ, ਆਖਰ ਨੂੰ ਮੁੜ ਜਾਣੇ
ਲਟ-ਲਟ ਦੇਹੀ ਬਲਦੀ "ਹਊਮੈਂ" ਧੂੰਆਂ ਬਣ ਜਾਂਦੀ
ਘੁੱਦੇ ਕੰਮ ਓਦੇਂ ਈ ਮੁੱਕਦੇ ਜਿੱਦੇ ਚਾਦਰ ਤਣ ਜਾਂਦੀ

ਦੱਸ ਖਾਂ ਦਿੱਲੀਏ

ਵੀਹ ਵੀਹ ਲੱਖ ਘਰਾਂ ਤੇ ਲਾਤੇ ਸੱਤ ਸੱਤ ਲੱਖ ਦੀਆਂ ਕਾਰਾਂ
ਗੀਝੇਆਂ ਵਿੱਚ ਆਈਫੋਨ ਖੜਕਦੇ ਬਟੂਏ 'ਚ ਨੋਟ ਹਜ਼ਾਰਾ
ਨਹਿਰਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਸੂਏ ਕੱਢਤੇ ਅੱਗੋਂ ਕੱਢਤੀਆਂ ਕੱਸੀਆਂ
ਤਿੰਨ ਤਿੰਨ ਸੌ ਫੁੱਟ ਬੋਰ ਕਰਾਕੇ ਵਿੱਚ ਸਿੱਟਤੀਆਂ ਮੱਛੀਆਂ
ਇੱਕ ਡੀ.ਏ.ਪੀ ਤਿੰਨ ਯੂਰੀਆ ਗੱਟੇ ਕਿੱਲੇ ਵਿੱਚ ਖਲਾਰੇ
ਕੰਪੂਟਰ ਕਰਾਹੇ ਕੁੱਲ ਰਕਬੇ ਨੂੰ ਲਾਕੇ ਜੱਟਾਂ ਸਵਾਰੇ
ਤਿੰਨ ਮੋਟਰਾਂ ਬਣੇ ਪੱਕੇ ਖਾਲੇ ਪਾਣੀ ਇੱਕੇ ਮੂੰਹੇ ਪੈਂਦੇ
ਟੌਲ ਪਲਾਜੇ ਪੱਕੀਆਂ ਸੜਕਾਂ ਗੇਰ ਨਾ ਬਦਲਣੇ ਪੈਂਦੇ
ਟੂ- ਵੇਅ ਹੁਣ ਬਣਗੀਆਂ ਰੋੜਾਂ ਨਾ ਮਾਰ ਨਿੱਕਿਆ ਹਾਰਨ
ਸੱਤ ਪਚਵੰਜਾ ਸਵਰਾਜ ਬੁੱਕਦੇ ਜਾਂ ਫੋਰਡ ਫਰਾਟੇ ਮਾਰਨ
ਕੰਬਾਇਨਾਂ ਦੀ ਹੁਣ ਮਾਰਫਤ ਆ ਹੜੰਬੇ ਸੈੜ ਤੇ ਧਰਤੇ
ਕੁੱਲ ਜ਼ਮੀਨ ਤੇ ਚੱਕੀਆਂ ਲਿਮਟਾਂ ਬੈਕਾਂ ਦਾਬੂ ਕਰਤੇ
ਕਣਕ, ਚੌਲ ਪੰਜਾਬ ਪੈਦਾ ਕਰਕੇ ਕੁੱਲ ਭਾਰਤ ਨੂੰ ਘੱਲੇ
ਬੇ- ਸ਼ੁਕਰਿਆਂ ਨੇ ਕਦਰ ਪਾਈ ਕਰੇ ਚੌਰਾਸੀ ਵਿੱਚ ਹੱਲੇ
'ਘੁੱਦੇ' ਟੈਂਕਾਂ, ਫੌਜਾਂ, ਕਤਲੋਗਾਰਦ ਆਇਆ ਸਾਡੇ ਹਿੱਸੇ
ਦੱਸ ਖਾਂ ਦਿੱਲੀਏ ਪੰਜਾਬ ਤੇਰੇ ਨਾਲੋਂ ਕੇਹੜੀ ਗੱਲੋਂ ਪਿੱਛੇ

ਰਾਬਣ ਦੇ ਮੁੰਡੇ ਦੇ ਵਿਆਹ ਤੇ

ਬਾਹਲੀ ਪੁਰਾਣੀ ਗੱਲ ਆ। ਅੱਧ ਮਾਘ ਦੇ ਦਿਨ ਸੀਗੇ। ਲੈਂਕਾ ਆਲੇ ਰਾਬਣ ਅਰਗੇ ਕਣਕਾਂ ਕੁਣਕਾਂ ਬੀਜ ਕੇ ਵੇਹਲੇ ਸੀ ਜਮਾਂ। ਰਾਵਣ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਮੇਘਨਾਥ ਆਪਦੇ ਪਿਓ ਨੂੰ ਕੈਂਹਦਾ ," ਭਾਪਾ ਜਰ ਵਿਆਹ ਕਰਦੇ ਮੇਰਾ"। ਕੁੰਭਕਰਨ ਵੀ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਜਾਗਿਆ ਬਾ ਸੀ। ਚਾਰ ਪੰਜ ਦਿਨਾਂ 'ਚ ਕੁੜੀ ਆਲੇਆਂ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਕੇ ਕਾਡ ਕੂਡ ਛਪਾਲੇ । ਜੈਤੋ ਲਿਵੇ ਚੰਦਭਾਨ ਜੰਨ ਆਉਣੀ ਸੀ। ਰਾਵਣ ਕਿਆਂ ਨੇ ਬੱਸ ਕਰਾਲੀ ਕਿਰਾਏ ਤੇੇ ਜੰਨ ਖਾਤਰ। ਬੱਸ 'ਚ ਵੜਨ ਲੱਗਿਆਂ ਰਾਬਣ ਦੇ ਸਿਰ ਫਸਗੇ। ਹਾਰਕੇ ਰਾਵਣ ਨੂੰ 'ਤਾਹਾਂ ਛੱਤ ਤੇ ਬਹਾਤਾ। ਜੰਨ ਆਗੀ ਭਰਾਵਾ। ਰੀਬਨ ਕੱਟਣ ਲੱਗਿਆਂ ਕੁੰਭਕਰਨ ਨੇ ਗੀਝੇ 'ਚੋਂ ਝੱਗ ਜੀ ਕੱਢਕੇ ਕੁੜੀਆਂ ਤੇ ਛਿੜਕਤੀ ਤੇ ਰਾਵਣ ਅਰਗੇਆਂ ਨੇ ਬੁੱਲ੍ਹ ਫਰਕਵੇਂ ਲਲਕਾਰੇ ਛੱਡਦੇ।
ਕੁੜੀ ਆਲੇ ਚੁੱਪ ਰਹੇ ਬੀ ਕਾਹਨੂੰ ਕਲੇਸ ਪਾਉਣਾ। ਵੇਟਰ ਗਲਾਸਾਂ 'ਚ ਦੋ ਦੋ ਘੁੱਟਾਂ ਪਾਕੇ ਦਾਰੂ ਵਰਤਾਉਂਦੇ ਫਿਰਨ। ਰਾਬਣ ਨੇ ਦਾਰੂ ਆਲਾ ਡਾਲਾ ਰਖਾ ਲਿਆ ਕੋਲੇ। ਕੁੰਭਕਰਨ ਸੋਫੀ ਸੀ ਬੰਦਾ। ਉਹ ਜਾਕੇ ਫਰੂਟ ਚਾਟ ਆਲੇ ਕੋਲ ਬਹਿ ਗਿਆ, ਸਾਬਤੇ ਕੇਲੇ ਛਿਲ ਛਿਲ ਸਿੱਟੀ ਜਾਬੇ ਅੰਦਰ। ਨੰਦ ਹੋਗੇ ਤੇ ਸਲਾਮੀਆਂ ਦੇਤੀਆਂ ਮੁਲਖ ਨੇ।
ਆਥਣੇ ਡੋਲੀ ਤੁਰਨ ਦੇ ਟੈਮ ਨੂੰ ਰਾਬਣ ਨੇ ਗਲਾਰੀ ਪਾਲੀ , ਕੈਂਹਦਾ ਮੁੰਡੇ ਨੂੰ ਦਾਜ 'ਚ ਗੱਡੀ ਚਾਹੀਦੀ ਆ। ਮੰਡੀਰ ਅੱਕੀ ਬੈਠੀ ਸੀ। ਆਅਅ ਕੀ ਸ਼ੂਸ਼ਕ ਆਲੀ ਪੰਜੀਰੀ ਅੰਗੂ ਟੁੱਟਕੇ ਪੈਗੀ ਮੰਡੀਰ, ਖੜ੍ਹਜਾ ਕੈਂਹਦੇ ਅਸੀਂ ਦੇਣੇ ਆ ਫੌਰਚਿਊਨਰ। ਥੱਲ ਥੱਲ ਕੁੱਟਿਆ ਰਾਬਣ ਨੂੰ।
ਓਧਰੋਂ ਬੁੜ੍ਹੀਆਂ ਨੇ ਝਾੜ ਕਰੇਲਿਆਂ ਦੀ ਵੱਲ ਅੰਗੂ ਪਿੱਛੋਂ ਜੱਫਾ ਮਾਰਕੇ ਕੁੰਭਕਰਨ ਸਿੱਟ ਲਿਆ। ਪਾਣੀ ਪਿਆ ਪਿਆ ਕੁੱਟਿਆ ਜੰਤਾ ਨੇ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਦਮ ਲੈ ਲੈ ਕੇ। ਹਾਰਕੇ ਸਿਆਣੇ ਬੰਦਿਆਂ ਨੇ ਛਡਾਇਆ ਭਰਾਵਾ ਘੈਂਟੇ ਡੂਢ ਘੈਂਟੇ ਬਾਅਦ। ਰਾਬਣ ਅਰਗੇ ਭੱਜਕੇ ਜੰਨ ਆਲੀ ਬੱਸ ਤੇ ਚੜ੍ਹੇ। ਸੰਤਾਲੀ ਆਲੀ ਰੇਲ ਗੱਡੀ ਅੰਗੂ ਬਾਰੀਆਂ 'ਚ ਲਮਕਦੇ ਜਾਣ ਬਰਾਤੀ....ਐਹੇ ਜੇ ਵਿਆਹ ਹੁੰਦੇ ਸੀ ਓਦੋਂ.....ਘੁੱਦਾ

ਪੰਜਾਬੀ ਮਾਂ ਬੋਲੀ

ਬੌਲੀਵੁੱਡ ਆਲੇ ਆਵਦੀਆਂ ਫਿਲਮਾਂ ਹਿੱਟ ਕਰਨ ਖਾਤਰ ਪੰਜਾਬੀ ਗਾਣੇ ਪਾਉਂਦੇ ਨੇ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਆਪਣੇ ਆਲਾ ਊਤ ਲਾਣਾ ਪੰਜਾਬੀ ਫਿਲਮ ਬਣਾਕੇ ਨਾਂ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਰੱਖਦਾ। ਆਹ ਹਾਲ ਆ।
ਪਰਸੋਂ ਚੌਥ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਖਾਤਰ ਕਿਸੇ ਘਰੇ ਗਏ। ਦੋਂਹ ਗੁੱਤਾਂ ਆਲੀ ਨਿੱਕੀ ਨਿਆਣੀ ਨੂੰ ਉਹਦੇ ਭਾਪੇ ਦਾ ਨੰਬਰ ਪੁੱਛਿਆ। ਸਾਡੇ ਲੀੜੇ ਲੱਤੇ ਦੇਖਕੇ ਸੌਹਰੀ ਨੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਖਾਤਰ ਨੰਬਰ ਵੀ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ 'ਚ ਦੱਸਿਆ। ਸਕੂਲਾਂ ਆਲੇ ਆਵਦੇ ਪੋਸਟਰਾਂ ਤੇ ਹੁੱਬ ਕੇ ਲਿਖਦੇ ਨੇ ਬੀ ਸਾਡੇ ਸਕੂਲ 'ਚ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਣਾ ਅਲਾਊਡ ਨਹੀਂ। ਕੇਰਲਾ ਬੰਨੀਂ ਦੀਆਂ ਸਾੜ੍ਹੀ ਆਲੀਆਂ ਟੀਚਰਾਂ ਜਵਾਕਾਂ ਦੇ ਚਿੱਤੜ ਕੁੱਟ ਕੁੱਟਕੇ ਕਸ਼ਮੀਰੀ ਸਿਓ ਅਰਗੇ ਕਰ ਦੇਂਦੀਆਂ ਜੇ ਕੋਈ ਪੰਜਾਬੀ ਬੋਲਦਾ ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਜੁਰਮਾਨਾ ਵੀ ਮਾੜੇ ਸਕੂਲ ਦੀ ਫੀਸ ਜਿੰਨਾ ਕਰ ਦੇਂਦੇ ਨੇ। ਸ਼ਹਿਰਾਂ 'ਚ ਲੱਗੇ ਹੋਰਡਿੰਗ ਬੋਰਡਾਂ ਤੇ , ਵਿਆਹਾਂ ਦੀਆਂ ਐਲਬੰਬਾਂ 'ਚ ਦੇਖਿਓ ਪੰਜਾਬੀ ਦੀਆਂ ਕਿੰਨੀਆਂ ਗਲਤੀਆਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਨੇ। ਟਿੱਪੀ, ਬਿੰਦੀ, ਅੱਧਕ ਦੀ ਬਾਹਲੀ ਗਲਤੀ ਵੇਖੀ ਆ। ਸਾਡੇ ਲੋਕ ਟੌਹਰ ਖਾਤਰ ਲਿਆਉਂਦਾ, ਫੜ੍ਹਾਉਂਦਾ, ਆਉਂਦਾ ਵਰਗੇ ਲਫਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਲਿਆਂਦਾ, ਫੜਾਦਾਾਂ, ਆਦਾਂ ਈ ਆਖਦੇ ਨੇ। ਗੌਰ ਕਰਿਓ ਪੰਜਾਬੀ ਭਾਸ਼ਾ ਤੇ ਏਹਦੀ ਵਿਆਕਰਣ ਬੜੀ ਔਖੀ ਆ, ਕੇਰਾਂ ਹੱਥੋਂ ਖੁੱਸਗੀ ਫੇਰ ਪੱਤਣੋਂ ਪਾਣੀ ਨਈਂ ਮੁੜਨੇ। ਗੀਤਾਂ ਫਿਲਮਾਂ ਆਲੇ ਤਾਂ ਫਾਨੇ ਲਾਉਂਦੇ ਨੇ ਬੀ ਪੰਜਾਬੀ ਬੱਕਰੇ ਬੁਲਾਉਂਦੇ ਆ, ਫੱਟੇ ਚੱਕ ਦੇਣਗੇ। ਕਦੇ ਸਮਾਰ ਕੇ ਗਲੋਬ ਘੁਕਾ ਕੇ ਦੇਖਿਓ ਦੁਨੀਆਂ ਕਿੱਡੀ ਆ ਤੇ ਵਿੱਚ ਪੰਜਾਬ ਕਿੱਡਾ ਕ ਆ।
ਸੋ ਭਾਈ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਰਗੀ ਅੰਤਰਰਾਸ਼ਟਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਬੋਲਣਾ, ਲਿਖਣਾ ਕੋਈ ਗਿਣਾਂ ਨਈਂ ਪਰ ਓਸ ਪੰਜਾਬੀ ਦਾ ਖਿਆਲ ਰੱਖਿਓ ਜੇਹੜੀ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਦਾਈ ਦੀਆਂ ਵਧਾਈਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ ਸੀ ਤੇ ਵੈਣਾਂ ਤੀਕ ਜਾਂਦੀ ਆ। ਨਹੀਂ ਹੋਰ ਦਸਾਂ ਸਾਲਾਂ ਨੂੰ ਆਪਾਂ ਕਨੌੜੇ ਅਰਗਾ ਮੂੰਹ ਬਣਾਕੇ ਬੈਠੇ ਹੋੋਮਾਂਗੇ ਜਦੋਂ ਨਮੇਂ ਜੰਮੇ ਜਵਾਕਾਂ ਨੇ ਊੜੇ ਨੂੰ ਈ ਸਿਹਾਰੀ ਬਿਹਾਰੀ ਲਾਤੀ...ਗੌਰ ਕਰਿਓ......ਘੁੱਦਾ

ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ

ਲੱਖਣ ਲਾਉਣ ਸਿਆਣੇ ਮੀਂਹ ਜ਼ਰੂਰ ਪੈਂਦਾ
ਟਟੀਹਰੀ ਟਿਆਕੇ ਤੇ ਬੀਂਡੇ ਜਦੋਂ ਬੋਲਦੇ ਨੇ
ਟੇਢੀ ਅੱਖ ਨਾਲ ਪੂਰੀ ਨਿਰਖ ਕਰੀਏ
ਸ਼ਾਹ ਹੱਟ ਤੇ ਸੌਦਾ ਜਦੋਂ ਤੋਲਦੇ ਨੇ
ਚੜ੍ਹਦੀ ਉਮਰ ਤੇ ਬੰਦਸ਼ਾਂ ਲਾਉਣ ਲੋਕੀਂ
ਆਈ ਜਵਾਨੀ ਤੋਂ ਹਾਣ ਜਦੋਂ ਟੋਲਦੇ ਨੇ
ਬਹੁਤਾ ਭੇਤ ਨਾ ਦੇਈਏ ਸਿਖਾਂਦਰੂ ਨੂੰ
ਠਾਣੇ ਅੜੇ ਤੋਂ ਭੇਤ ਛੇਤੀ ਖੋਲ੍ਹਦੇ ਨੇ
ਗੋਲੀ ਨੀਂਦ ਦੀ ਪਾਕੇ ਮਾਪਿਆਂ ਨੂੰ
ਵੇਖੇ ਖੇਹ ਖਾਂਦੇ ਤੇ ਪੱਤਾਂ ਰੋਲਦੇ ਨੇ
ਜਿਓਂਦੇ ਬੰਦੇ ਦਾ ਨਾ ਲੋਕੀਂ ਹਾਲ ਪੁੱਛਦੇ
ਮਰਨ ਪਿੱਛੋਂ ਈ ਸਿਵਾ ਫਰੋਲਦੇ ਨੇ.....ਘੁੱਦਾ